რა არის გადიდებული ლიმფური კვანძები
ლიმფური კვანძები იმუნური სისტემის პატარა წარმონაქმნებია: ისინი ლიმფას ფილტრავენ და ინფექციას პირველები ხვდებიან. ყველაზე ხშირად მათი ხელით გასინჯვა შეიძლება კისერზე, ქვედა ყბის ქვეშ, ყურების უკან, იღლიებში და საზარდულში. როცა ახლოს ანთებაა, კვანძები რეაგირებენ და დიდდებიან, ზოგჯერ ტკივილიც ემატება. ხალხში მათ ხშირად „ჯირკვლებს“ უწოდებენ, რაც ზუსტი არ არის, მაგრამ სწორედ ასე ეძებენ ინფორმაციას. გადიდებული ლიმფური კვანძები დიაგნოზი არ არის: ეს მიგვანიშნებს, რომ იმუნური სისტემა მუშაობს ან ახლოს ანთების კერაა.
გადიდებული ლიმფური კვანძები კისერზე და ყბის ქვეშ
ეს ყველაზე ხშირი ადგილია. მიზეზი, როგორც წესი, ყელის, ცხვირისა და ყურების ინფექციაა: გაციება, ტონზილიტი, კბილისა და ღრძილების ანთება. მათ შეიძლება თან ახლდეს ყელის ტკივილი (იხილეთ ყელის ტკივილი) და ტემპერატურა (ტემპერატურა). ყურის წინა კვანძების გადიდება და ლოყების შეშუპება ყბაყურის დროს გვხვდება, კეფისა და კისრის უკანა კვანძების გადიდება გამონაყართან ერთად კი წითურის დროს. გამოჯანმრთელების შემდეგ კვანძები ჩვეულებრივ ერთ-ორ კვირაში მცირდება, მაგრამ შეიძლება უფრო დიდხანს დარჩეს მცირედ შესამჩნევი.
გადიდებული ლიმფური კვანძები იღლიაში და საზარდულში
იღლიის კვანძები უფრო ხშირად რეაგირებენ კანის ანთებაზე, ხელზე ან მტევანზე ჭრილობასა და მოკაწრულობაზე, აგრეთვე მკერდის მიდამოს ანთებაზე. საზარდულში კი კანისა და სასქესო ორგანოების ინფექციებზე, შარდის გზების ანთებაზე, ფეხებზე არსებულ ჭრილობებზე. თუ მიზეზი გასაგებია და გადის, კვანძები მასთან ერთად მცირდება. თუ ამ უბნებში კვანძი ხილული მიზეზის გარეშე იზრდება, მიმართეთ ექიმს.
გადიდებული ლიმფური კვანძები ბავშვებში
ბავშვებში ლიმფური კვანძები ინფექციაზე განსაკუთრებით ხშირად რეაგირებენ და კისერზე პატარა, მოძრავი კვანძები ჯანმრთელ ბავშვებსაც ხშირად აქვთ. უმეტესად ეს ჩვეულებრივ ვირუსულ ინფექციებთან არის დაკავშირებული. პედიატრთან მიიყვანეთ ბავშვი, თუ კვანძები იზრდება, ერთ-ორ კვირაზე მეტხანს არ მცირდება, სტკივა, წითლდება ან ბავშვი უარესად ჭამს, მოდუნებულია, სიცხე აქვს.
როდის არ უკავშირდება კვანძების გადიდება მარტივ ინფექციას
უფრო იშვიათად კვანძები დიდდება ტუბერკულოზის, აუტოიმუნური დაავადებების, წამალზე რეაქციის დროს და ძალიან იშვიათად სისხლის დაავადებებისა და სიმსივნეების დროს. საგანგაშოა, თუ კვანძი მაგარია, დაჭერისას უძრავია, არ სტკივა, განაგრძობს ზრდას, ერთ-ორ კვირაზე მეტხანს ცხადი მიზეზის გარეშე რჩება, ლავიწის ზემოთ ან ქვემოთ მდებარეობს, ან მას თან ახლავს ღამის ოფლიანობა, წონის კლება და სიცხე. სისუსტისა და სწრაფი დაღლის შესახებ იხილეთ სისუსტე და დაღლილობა.
რა შეიძლება გაკეთდეს ექიმთან ვიზიტამდე
- დაისვენეთ და დალიეთ საკმარისი სითხე, როგორც ნებისმიერი ინფექციის დროს.
- თუ კვანძს სტკივა, ტკივილგამაყუჩებელი ასაკისა და თვითშეგრძნების მიხედვით შეირჩევა; ბავშვისთვის პედიატრს გადაამოწმეთ.
- კვანძს ნუ აწვებით, ნუ ისრესთ და ნუ ათბობთ: ეს გამოჯანმრთელებას არ აჩქარებს და ანთება შეიძლება გაამძაფროს.
- დააკვირდით, ახლოს ხომ არ არის ინფექციის კერა: ავადმყოფი კბილი, ჭრილობა, მოკაწრულობა, კანის ანთება.
- ადევნეთ თვალი ზომას: გაზომეთ და ჩაინიშნეთ, მცირდება თუ არა ის ერთ-ორ კვირაში.
როგორ ეძებს ექიმი მიზეზს
ექიმი კვანძებს გასინჯავს, შეაფასებს მათ ზომას, სიმკვრივეს, მოძრაობას და მტკივნეულობას, დაათვალიერებს ყელს, კბილებს, კანს და გკითხავთ ტემპერატურაზე, წონაზე, ოფლიანობასა და ავადმყოფებთან კონტაქტზე. ჩვეულებრივ ნიშნავენ სისხლის საერთო ანალიზს და ლიმფური კვანძების ექოსკოპიას, საჭიროებისას კი გულმკერდის რენტგენს, ინფექციების ტესტებს. კვანძის ბუნების გასარკვევად ექიმმა შეიძლება ბიოფსია დაგინიშნოთ. ანტიბიოტიკს მხოლოდ ბაქტერიული მიზეზის დროს ნიშნავენ: ვირუსულ ინფექციას ის არ ეხმარება.