წითურა: სიმპტომები, საფრთხე ორსულობისას და აცრა

წითურა ვირუსული ინფექციაა, რომელიც ბავშვებსა და მოზრდილებში ჩვეულებრივ მსუბუქად მიმდინარეობს: მცირე სიცხე, წვრილი გამონაყარი და გადიდებული ლიმფური კვანძები. საშიშია ძირითადად ერთი ჯგუფისთვის, ორსული ქალებისთვის. თუ ქალი ორსულობის დასაწყისში დაინფიცირდება, ვირუსმა ნაყოფი შეიძლება დააზიანოს. ამიტომ წითურას საწინააღმდეგო აცრა მხოლოდ ბავშვისთვის კი არა, მომავალი დედებისა და მათი შვილებისთვისაც არის საჭირო. ვირუსი ჰაერწვეთოვანი გზით, ხველისა და ცემინებისას ვრცელდება.

წითურას სიმპტომები

დაინფიცირებიდან პირველ ნიშნებამდე 2-3 კვირა გადის. დაავადებულთა ნაწილს (ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის (ჯანმო) მონაცემებით, ნახევრამდე) გამონაყარი არ აქვს ან ის თითქმის შეუმჩნეველია, ამიტომ წითურა ადვილად შეიძლება გაციებაში აგერიოთ.

• გადიდებული ლიმფური კვანძები ყურების უკან და კეფაზე ხშირი და ადრეული ნიშანია. ისინი გამონაყრამდე რამდენიმე დღით ადრე ადიდდება.
• გამონაყარი. წვრილი ვარდისფერი ლაქები სახეზე ჩნდება, შემდეგ სხეულზე ვრცელდება და 1-3 დღე გრძელდება (ჯანმოს მონაცემებით, გამონაყარი დაავადებულთა 50-80%-ს უვითარდება). შეიძლება ოდნავ ქავოდეს. გამონაყრის ამოცნობის შესახებ იხილეთ გვერდი გამონაყარი.
• სიცხე ჩვეულებრივ ზომიერია, 39 გრადუსამდე, ზოგჯერ თვალების მსუბუქ ანთებასთან, ყელის გაღიზიანებასთან და გულისრევასთან ერთად.
• სახსრების ტკივილი უფრო ხშირია მოზრდილებში, განსაკუთრებით ქალებში, და 3-10 დღე გრძელდება.

ადამიანი გამონაყრამდე დაახლოებით ერთი კვირით ადრე და მის შემდეგ კიდევ დაახლოებით ერთი კვირა გადამდებია, ამიტომ დაავადების დროულად ამოცნობა თითქმის შეუძლებელია.

წითურა და ორსულობა: თანდაყოლილი წითურას სინდრომი

ჯანმოს მონაცემებით, თუ ქალი ორსულობის დასაწყისში წითურით დაინფიცირდა, ვირუსის ნაყოფზე გადასვლის ალბათობა 90%-ს აღწევს. ყველაზე დიდი რისკი პირველ ტრიმესტრშია. შედეგები შეიძლება იყოს მუცლის მოშლა, ნაყოფის საშვილოსნოსშიდა დაღუპვა ან თანდაყოლილი წითურას სინდრომი: გულის მანკი, კატარაქტა და თვალის სხვა დაზიანებები, სიყრუე, განვითარების შეფერხება.

ამიტომ, თუ ორსულობას გეგმავთ, წინასწარ გაარკვიეთ, გაქვთ თუ არა იმუნიტეტი: საკმარისია ექიმს ჰკითხოთ სისხლის ანალიზზე წითურას ვირუსის საწინააღმდეგო ანტისხეულებზე ან აცრის დოკუმენტებზე. თუ იმუნიტეტი არ გაქვთ, აცრა ორსულობამდე უნდა გააკეთოთ: ვაქცინა ცოცხალია და ორსულობისას არ კეთდება. თუ ორსული ხართ და გამონაყარი გაგიჩნდათ ან წითურით დაავადებულთან კონტაქტი გქონდათ, დაუყოვნებლივ მიმართეთ მეან-გინეკოლოგს.

როგორ სვამენ დიაგნოზს და მკურნალობენ წითურას

წითურას კლინიკური სურათი არასპეციფიკურია: მსგავსი გამონაყარი წითელას, ქუნთრუშის, ალერგიებისა და სხვა ვირუსების დროსაც ჩნდება. ამიტომ დიაგნოზს ადასტურებენ სისხლის ანალიზით ანტისხეულებზე (IgM ახალ ინფექციაზე მიუთითებს, IgG იმუნიტეტზე) ან PCR კვლევით. სპეციფიკური მკურნალობა არ არსებობს: წოლითი რეჟიმი, სითხე, სიცხისა და ტკივილის საწინააღმდეგო საშუალებები ექიმის რეკომენდაციით. ანტიბიოტიკი ვირუსზე არ მოქმედებს. ავადმყოფს გამონაყრის გაჩენის შემდეგ მინიმუმ ერთი კვირა სახლში დარჩენა და ორსულებთან და პატარა ბავშვებთან კონტაქტის თავიდან აცილება ურჩევენ.

წითურას აცრა საქართველოში

დაცვას ვაქცინა იძლევა. საქართველოში წითურას საწინააღმდეგო აცრა პროფილაქტიკური აცრების ეროვნულ კალენდარშია და კომბინირებული წწყ (MMR) ვაქცინით ტარდება, რომელიც წითელას, წითურასა და ყბაყურას ერთდროულად მოიცავს. ორდოზიან კურსს 12 თვის და 5 წლის ასაკში აკეთებენ (მინისტრის №01-60/ნ ბრძანება, 2023 წლის 13 ივლისის რედაქცია). აუცრელი ბავშვები და მოზარდები წწყ ვაქცინის 2 დოზით იცრებიან, დოზებს შორის მინიმალური ინტერვალი 4 კვირაა. ჯანმოს მონაცემებით, ერთი დოზა 95%-ზე მეტ დაცვას იძლევა და ეს დაცვა დიდხანს რჩება.

საქართველოს კლინიკებში ხელმისაწვდომია, სხვა პრეპარატებთან ერთად, MMR (Serum Institute of India) და Priorix (GSK). 18 წლამდე ბავშვებს კალენდრის აცრები სახელმწიფო პროგრამით უფასოდ უტარდებათ. აცრის ფასები საქართველოს კლინიკებში ამავე გვერდზე ქვემოთ არის მოცემული. იგივე აცრა წითელასგან და ყბაყურასგანაც იცავს. აცრის შემდეგ შეიძლება ინექციის ადგილას ტკივილი, მცირედ მომატებული ტემპერატურა, მსუბუქი გამონაყარი ან კუნთების ტკივილი გაჩნდეს.

ვაქცინა უკუნაჩვენებია ორსულობისას, მძიმე იმუნოდეფიციტის დროს და ვაქცინის კომპონენტზე მძიმე ალერგიის შემთხვევაში. ქრონიკული დაავადებების ან ალერგიის დროს აცრის საკითხს ექიმი წყვეტს.

როდის უნდა მიმართოთ ექიმს სასწრაფოდ

• ორსული ხართ და გამონაყარი გაქვთ ან წითურით დაავადებულთან კონტაქტი გქონდათ;
• ბავშვს გამონაყარი 39 გრადუსზე მაღალ სიცხესთან ერთად აქვს, მოდუნებულია ან სითხეზე უარს ამბობს;
• ძლიერი თავის ტკივილი, ღებინება, კეფის კუნთების სიხისტე ან კრუნჩხვა;
• გამონაყარი წვრილი სისხლჩაქცევებისგან შედგება, ან ლაქები დაჭერისას არ ფერმკრთალდება;
• სახსრების ტკივილი და შეშუპება ორ კვირაზე მეტხანს გრძელდება.

მძიმე მდგომარეობისას გამოიძახეთ სასწრაფო დახმარება ნომერზე 112.