საკვებით მოწამვლა არის მწვავე მდგომარეობა, რომელიც ვითარდება ბაქტერიებით, ვირუსებით, პარაზიტებით ან ტოქსინებით დაბინძურებული საკვების ან წყლის მიღების შედეგად. ის ძირითადად საჭმლის მომნელებელ სისტემასა და ზოგად მდგომარეობაზე მოქმედებს. ექიმები ხშირად მას მწვავე ნაწლავურ ინფექციას უწოდებენ.
საკვებით მოწამვლის სიმპტომები
ძირითადი სიმპტომებია:
- გულისრევა;
- ღებინება;
- დიარეა;
- მუცლის ტკივილი, ხშირად სპაზმური;
- ტემპერატურა;
- სისუსტე.
სიმპტომები შეიძლება გამოვლინდეს საჭმლის მიღებიდან რამდენიმე საათში, ზოგჯერ კი მომდევნო დღეს ან უფრო გვიან, გამომწვევის მიხედვით. უმეტეს შემთხვევაში მდგომარეობა თავისით გადის 1–3 დღეში, ზოგჯერ კი კვირამდე გრძელდება.
რატომ ჩნდება მოწამვლა
მიზეზებია არასაკმარისად მოხარშული ან შემწვარი ხორცი და ფრინველი, ნედლი ან ცუდად გარეცხილი ბოსტნეული და მწვანილი, არასწორად შენახული რძის პროდუქტები და კვერცხის კერძები, ზღვის პროდუქტები, სითბოში დიდხანს დარჩენილი მზა კერძები, ბინძური ხელები და ჭურჭელი, არასაიმედო წყალი. წყაროს დადგენა ხშირად ვერ ხერხდება. მსგავსი სიმპტომები სხვა ინფექციების დროსაც გვხვდება, მაგალითად, როტავირუსის დროს, ასევე A ჰეპატიტის და მუცლის ტიფის ადრეულ სტადიაზე, ამიტომ გაჭიანურებული ან უჩვეულო სიმპტომები ექიმს უნდა აჩვენოთ.
რით არის საშიში მოწამვლა
მთავარი საფრთხე ღებინებისა და დიარეის გამო გაუწყლოებაა. ის უფრო სწრაფად ვითარდება ბავშვებში, ხანდაზმულებში, ორსულებში, დასუსტებული იმუნიტეტის მქონე ადამიანებში და ცხელ ამინდში. გაუწყლოების ნიშნებია ძლიერი წყურვილი, პირის სიმშრალე, მუქი შარდი ან იშვიათი შარდვა, თავბრუსხვევა და სისუსტე. პატარებში ცრემლის არარსებობა, მშრალი საფენი და უჩვეულო მოდუნება უნდა შეგაშფოთოთ. მძიმე ინფექციებს შეიძლება განავალში სისხლიც და მაღალი ტემპერატურაც ახლდეს.
რა უნდა გააკეთოთ სახლში
მსუბუქ შემთხვევებში სახლში მოვლაც საკმარისია:
- სვით ხშირად და მცირე ულუფებით: წყალი, სუსტი ჩაი ან აფთიაქის რეჰიდრატაციული ხსნარები. ხსნარები მხოლოდ შეფუთვაზე მითითებული ინსტრუქციით მოამზადეთ.
- დაისვენეთ. ორგანიზმს გამოჯანმრთელებისთვის ძალა სჭირდება.
- საკვებს თანდათან დაუბრუნდით, როცა გულისრევა გაივლის: მარტივი, უცხიმო, არამწვავე საჭმელი მცირე ულუფებით.
- ანტიბიოტიკები და დიარეის საწინააღმდეგო საშუალებები ექიმის დანიშნულების გარეშე არ მიიღოთ. ბავშვებს მათ ექიმის გარეშე ნურასდროს მისცემთ.
თქვენთვის ან თქვენი ბავშვისთვის შესაფერის მედიკამენტებსა და დოზებს ექიმი ირჩევს.
როდის არის საჭირო ექიმი
მიმართეთ ექიმს (თერაპევტს, გასტროენტეროლოგს, ინფექციონისტს, ბავშვისთვის კი პედიატრს), თუ:
- ღებინება ორ დღეზე მეტხანს გრძელდება, დიარეა კი კვირაზე მეტხანს;
- გაუწყლოების ნიშნებია;
- განავალში სისხლია;
- ტემპერატურა მაღალია ან რამდენიმე დღე გრძელდება;
- დაავადდა პატარა ბავშვი, ხანდაზმული, ორსული ქალი ან ქრონიკული დაავადების მქონე ადამიანი.
სასწრაფო დახმარებას დარეკეთ 112-ზე, თუ გაქვთ სისხლიანი ან მწვანე ფერის ღებინება, ძლიერი მუცლის ტკივილი, ძლიერი თავის ტკივილი კეფის კუნთების სიხისტით, სუნთქვის გაძნელება, ცნობიერების არევა ან გულის წასვლა. შესაფერის ექიმებს ამავე გვერდის ქვემოთ, ბლოკში „ექიმები“ იპოვით.
როგორ ავიცილოთ თავიდან საკვებით მოწამვლა
ჩვეულებრივი საკვებით მოწამვლის საწინააღმდეგო ვაქცინა არ არსებობს, რადგან მას სხვადასხვა გამომწვევი იწვევს. პროფილაქტიკის საფუძველია საკვების უსაფრთხო დამუშავება, როგორც ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაცია გვირჩევს:
- ხელები დაიბანეთ ჭამის და საჭმლის მომზადების წინ, ტუალეტის შემდეგ და უმი ხორცის შეხების შემდეგ;
- უმი და მზა პროდუქტები ერთმანეთისგან განაცალკევეთ, ხორცისთვის ცალკე დაფა და დანა გამოიყენეთ;
- ხორცი, ფრინველი, კვერცხი და თევზი კარგად მოხარშეთ ან შეწვით;
- საკვები უსაფრთხო ტემპერატურაზე შეინახეთ: მზა კერძი სითბოში დიდხანს არ დატოვოთ, ნარჩენები მაცივარში შეინახეთ;
- წყალი უსაფრთხო წყაროდან დალიეთ, ბოსტნეული და მწვანილი სუფთა წყლით გარეცხეთ.
მოგზაურებმა უფრო ფრთხილად უნდა აირჩიონ ქუჩის საკვები და კერძები, რომლებიც დიდხანს იდგა გაგრილების გარეშე, განსაკუთრებით ცხელ ამინდში, როცა ბაქტერიები უფრო სწრაფად მრავლდება.
