როტავირუსული ინფექცია ბავშვებში: სიმპტომები, მკურნალობა, აცრა

რა არის როტავირუსული ინფექცია

როტავირუსული ინფექცია (ხალხურად „ნაწლავური გრიპი“) კუჭისა და ნაწლავების მწვავე ანთებას იწვევს: ღებინებას და ხშირ, წყლიან განავალს. ყველაზე ხშირად 6 თვიდან 5 წლამდე ბავშვები ავადდებიან: ამ ასაკისთვის თითქმის ყველა ბავშვი ერთხელ მაინც ხვდება ვირუსს. მოზრდილებიც შეიძლება დაავადდნენ, მაგრამ ჩვეულებრივ უფრო მსუბუქად გადაიტანენ. ანტიბიოტიკები აქ არ მოქმედებს: ეს ვირუსია და არა ბაქტერია.

როგორ ვრცელდება როტავირუსი

ვირუსი გადაეცემა ფეკალურ-ორალური გზით: დაუბანელი ხელების, სათამაშოების, ჭურჭლის, ზედაპირების, წყლისა და საკვების მეშვეობით. ის ძალიან გამძლე და გადამდებია: დასაინფიცირებლად ვირუსის რამდენიმე ნაწილაკიც საკმარისია. დაავადებათა კონტროლისა და პრევენციის ცენტრების (CDC, აშშ) მონაცემებით, ავადმყოფი ბავშვი ვირუსს დაავადების დროს და გამოჯანმრთელების შემდეგაც დაახლოებით სამი დღე გამოყოფს. ეპიდაფეთქებები ხშირია საბავშვო ბაგა-ბაღებსა და ოჯახებში, უფრო ხშირად ცივ სეზონზე. ხელების საფუძვლიანი დაბანა წყლითა და საპნით პროფილაქტიკის ერთ-ერთი მთავარი ზომაა.

როტავირუსის სიმპტომები ბავშვებში

• ღებინება, ხშირად დაავადების დასაწყისშივე;
• ხშირი წყლიანი განავალი, ზოგჯერ ქაფიანი, სისხლის გარეშე;
• მომატებული ტემპერატურა, მუცლის ტკივილი;
• მადის დაქვეითება, მოდუნება, ჭირვეულობა.

სიმპტომები ჩვეულებრივ დაინფიცირებიდან 1-3 დღის შემდეგ ჩნდება და 3-8 დღე გრძელდება. მუცლის ტკივილი და დიარეა საკვებით მოწამვლისასაც ხდება, ამიტომ მიზეზს ექიმი ადგენს. მსგავს მდგომარეობებზე იხილეთ მუცლის ტკივილი და საკვებით მოწამვლა.

რით არის საშიში როტავირუსი

მთავარი საფრთხე გაუწყლოებაა: პატარა ბავშვი ღებინებითა და განავლით სითხეს სწრაფად კარგავს. დახმარების გარეშე ის შეიძლება მძიმე გახდეს და საავადმყოფოში წვეთოვანი ინფუზია დასჭირდეს. გაუწყლოების ნიშნებია: იშვიათი შარდვა (ცოტა სველი საფენი), გამშრალი ტუჩები და ენა, ტირილი ცრემლების გარეშე, ჩვილის ჩაძირული ყიფლიბანდი, მოდუნება და ძილიანობა. სწორედ გაუწყლოების გამო რჩება როტავირუსი ნაწლავური ინფექციის მქონე პატარა ბავშვების ჰოსპიტალიზაციის ხშირ მიზეზად.

როგორ მკურნალობენ როტავირუსულ ინფექციას

სპეციალური ანტივირუსული საშუალება არ არსებობს, მკურნალობა სითხის შევსებაზეა მიმართული: ხშირად, მცირე ულუფებით აძლევენ აფთიაქში შეძენილ რეჰიდრატაციულ ხსნარს. კვებას და ძუძუთი კვებას არ წყვეტენ. ანტიბიოტიკები და დიარეის საწინააღმდეგო საშუალებები ექიმის დანიშნულების გარეშე არ უნდა მისცეთ. სიცხის დამწევს, ხსნარსა და კვების რეჟიმს პედიატრი ბავშვის ასაკისა და წონის მიხედვით შეარჩევს. თუ ბავშვი სვამს და შარდავს, გამოჯანმრთელება ჩვეულებრივ სახლში, ექიმის მეთვალყურეობით მიმდინარეობს.

როტავირუსის საწინააღმდეგო აცრა

საუკეთესო დაცვა ვაქცინაციაა. ის დაავადებას სრულად არ გამორიცხავს, მაგრამ მნიშვნელოვნად ამცირებს მძიმე მიმდინარეობისა და ჰოსპიტალიზაციის რისკს. საქართველოში როტავირუსის საწინააღმდეგო ვაქცინა პროფილაქტიკური აცრების ეროვნულ კალენდარშია: ორი დოზა — 2 და 3 თვის ასაკში (მინისტრის №01-60/ნ ბრძანება, 2023 წლის 13 ივლისის რედაქცია). 18 წლამდე ბავშვებს კალენდრის აცრები სახელმწიფო პროგრამით უფასოდ უტარდებათ. ვაქცინა წვეთებია და პირით ეძლევა. საქართველოს კლინიკებში ხელმისაწვდომია პრეპარატები Rotarix (2 დოზა) და RotaTeq (3 დოზა). მნიშვნელოვანი შეზღუდვა: აცრა სიცოცხლის პირველ თვეებში უნდა დაიწყოს (კალენდრის ბრძანების მიხედვით, პირველი დოზა რეკომენდებულია 16 კვირის ასაკამდე, კურსი კი 24 კვირის ასაკში უნდა დასრულდეს), ამიტომ პედიატრთან ვიზიტს ნუ გადადებთ. ვაქცინის ძალიან იშვიათი გართულებაა ნაწლავის ინვაგინაცია: თუ დოზის შემდეგ პირველ კვირებში ჩვილს ძლიერი, შეტევისებური ტირილი, ღებინება ან სისხლიანი განავალი აღენიშნება, დაუყოვნებლივ გამოიძახეთ სასწრაფო დახმარება — 112. აცრის ფასები საქართველოს კლინიკებში ამავე გვერდზე, ქვემოთაა მითითებული. აცრის გარდა გვეხმარება ხელების დაბანა ტუალეტის გამოყენებისა და საფენის გამოცვლის შემდეგ, სათამაშოების სისუფთავე და უსაფრთხო სასმელი წყალი. შეგიძლიათ შეადაროთ სხვა ინფექციების პროფილაქტიკას, მაგალითად A ჰეპატიტის.

როდის უნდა მიმართოთ ექიმს სასწრაფოდ

• 6 თვემდე ასაკის ბავშვს აქვს ღებინება და დიარეა;
• გაუწყლოების ნიშნებია: 6-8 საათი შარდი არ არის, ცრემლები არ ჩნდება, ტუჩები გამშრალია, ყიფლიბანდი ჩაძირულია, ბავშვი ძილიანია;
• განმეორებითი ღებინება და ბავშვი ვერ სვამს;
• განავალში სისხლი ან ლორწო, შავი განავალი, მაღალი ტემპერატურა ან ძლიერი მუცლის ტკივილი;
• დიარეა რამდენიმე დღეზე მეტხანს გრძელდება.