A ჰეპატიტი: როგორ გადადის, სიმპტომები და აცრა

რა არის A ჰეპატიტი და როგორ გადადის

A ჰეპატიტი ღვიძლის მწვავე ვირუსული ანთებაა, რომელსაც ხშირად „ბინძური ხელების დაავადებას“ უწოდებენ. ვირუსი ავადმყოფის განავლით გამოიყოფა და სხვა ადამიანის პირში ხვდება დაუბანელი ხელებით, დაბინძურებული წყლით ან საკვებით, მაგალითად ნედლი ბოსტნეულითა და ხილით. გადადის ასევე ოჯახში, საბავშვო ბაღში ახლო კონტაქტით და სქესობრივი გზით. რისკი უფრო მაღალია იქ, სადაც სუფთა წყალი და სანიტარია არასაკმარისია, ასევე ასეთ ქვეყნებში მოგზაურობისას.

A ჰეპატიტის სიმპტომები

პირველი ნიშნები ჩვეულებრივ დაინფიცირებიდან ორიდან ოთხ კვირაში ჩნდება. დაავადება ხშირად გაციებას ან ნაწლავურ ინფექციას ჰგავს: სისუსტე, ცხელება, გულისრევა, მადის დაკარგვა, ზოგჯერ ფაღარათი და მუცლის ტკივილი, უფრო ხშირად მარჯვენა ნეკნების ქვეშ. რამდენიმე დღეში შარდი მუქდება, განავალი ღია ფერს იღებს, კანი და თვალის სკლერები კი ყვითლდება.

6 წლამდე ბავშვებში დაავადება ხშირად თითქმის უსიმპტომოდ მიმდინარეობს, მაგრამ მათაც შეუძლიათ სხვების დაინფიცირება. მოზრდილები უფრო მძიმედ ავადდებიან.

რით არის A ჰეპატიტი საშიში და ხდება თუ არა ქრონიკული

B ჰეპატიტისგან განსხვავებით, A ჰეპატიტი ქრონიკული არ ხდება. ადამიანების უმეტესობა მთლიანად გამოჯანმრთელდება და მთელი სიცოცხლის განმავლობაში დაცული რჩება. მაგრამ გამოჯანმრთელებას რამდენიმე კვირა, ზოგჯერ კი რამდენიმე თვეც სჭირდება, ხანდაზმულებსა და ღვიძლის ქრონიკული დაავადების მქონეებში კი დაავადება უფრო მძიმეა. ძალიან იშვიათად ვითარდება ღვიძლის მწვავე უკმარისობა, რომელიც გადაუდებელ ჰოსპიტალიზაციას მოითხოვს.

დიაგნოსტიკა და მკურნალობა

დიაგნოზს სისხლის ანალიზით ადასტურებენ: ამოწმებენ ვირუსის საწინააღმდეგო ანტისხეულებს და ღვიძლის მაჩვენებლებს. სპეციფიკური ანტივირუსული წამალი არ არსებობს: მკურნალობა მხარდამჭერია და მოიცავს მოსვენებას, საკმარის სითხეს, მსუბუქ დიეტას და ექიმის მეთვალყურეობას. საავადმყოფოში იმ შემთხვევაში გზავნიან, თუ მდგომარეობა მძიმეა ან გართულების რისკია. ალკოჰოლისა და ნებისმიერი პრეპარატის მიღება ავადმყოფობის დროს ექიმთან უნდა შეათანხმოთ, რადგან ზოგი მათგანი ღვიძლს დამატებით ტვირთავს.

ავადმყოფი გადამდებ პერიოდში ოჯახის წევრებისგან უნდა იყოს გამოყოფილი, ჰქონდეს ცალკე ჭურჭელი და პირსახოცი, ოჯახში ყველამ კი ხელები საფუძვლიანად უნდა დაიბანოს. თუ ავადმყოფთან ახლო კონტაქტში იყავით, ექიმს დაუყოვნებლივ მიმართეთ: კონტაქტიდან პირველ ორ კვირაში გაკეთებული აცრა შეიძლება დაავადების თავიდან აცილებაში დაგეხმაროთ.

პროფილაქტიკა და A ჰეპატიტის საწინააღმდეგო აცრა

პროფილაქტიკის საფუძველია ხელების საპნით დაბანა ტუალეტის შემდეგ და საჭმლის წინ, უსაფრთხო სასმელი წყალი, საკვების თერმული დამუშავება და ბოსტნეულისა და ხილის კარგად გარეცხვა. დაცვის ყველაზე საიმედო საშუალება ვაქცინაა. ინაქტივირებულ ვაქცინას, როგორც წესი, ორ დოზად, რამდენიმე თვის ინტერვალით აკეთებენ, სქემას ექიმი განსაზღვრავს; დაცვა მრავალი წელი გრძელდება. მინიმალური ასაკი 1 წელია.

A ჰეპატიტის საწინააღმდეგო აცრა საქართველოს გეგმურ ეროვნულ კალენდარში არ შედის. კალენდრის ბრძანება (№01-60/ნ, 2023 წლის 13 ივლისის რედაქცია) ამ აცრას 1 წლიდან ეპიდემიური ჩვენებით გვირჩევს: იმ რეგიონებში გამგზავრებამდე, სადაც A ჰეპატიტი გავრცელებულია, წყალმომარაგების, კანალიზაციის, კვებისა და ვაჭრობის სფეროში დასაქმებულებს, B და C ჰეპატიტის და ღვიძლის ქრონიკული დაავადებების მქონე ადამიანებს. ასეთ აცრას თავად ადამიანი, დამსაქმებელი ან სპეციალური პროგრამა აფინანსებს, ამიტომ მას უმეტესად ფასიანად აკეთებენ. აცრა ექიმთან ღირს განიხილოთ მაშინაც, თუ ოჯახში ვინმე დაავადდა. კლინიკებში, კერძოდ, გამოიყენება Havrix (საბავშვო და მოზრდილთა ფორმა). აცრის ფასები საქართველოს კლინიკებში ამავე გვერდზე ქვემოთ არის.

თუ რამდენიმე ინფექციისგან დაცვას გეგმავთ, ექიმთან B ჰეპატიტის აცრაც განიხილეთ; მსგავსი გზით გადამდები სხვა ნაწლავური ინფექციის შესახებ კი მუცლის ტიფის გვერდზე შეგიძლიათ წაიკითხოთ.

როდის უნდა მიმართოთ ექიმს სასწრაფოდ

• კანი ან თვალები გაყვითლდა, შარდი გამუქდა;
• ძლიერი სისუსტე, განმეორებითი ღებინება, სითხის დალევის შეუძლებლობა;
• ძილიანობა, ცნობიერების არევა, უჩვეულო სისხლდენა;
• თქვენ ან ბავშვი A ჰეპატიტით ავადმყოფთან ახლო კონტაქტში იყავით და აცრილი არ ხართ.