აკნე: გამონაყარის მიზეზები სახეზე, ზურგზე და ექიმთან წასვლა

რა არის აკნე და როგორ ვლინდება ის

აკნე ცხიმოვანი ჯირკვლებისა და თმის ფოლიკულების ანთებაა. ფოლიკულები იკეტება კანის ცხიმისა და მკვდარი უჯრედების სიჭარბით, შიგნით გამრავლებული ბაქტერიები კი ანთებას იწვევს. ასე ჩნდება შავი წერტილები და თეთრი დახურული კომედონები, წითელი მტკივნეული ელემენტები, ჩირქოვანი ბუშტუკები, მძიმე შემთხვევაში კი ღრმა მტკივნეული კვანძები და ცისტები. აკნე ყველაზე ხშირად სახეზე, გულმკერდსა და ზურგზე ვლინდება. ეს გავრცელებული მდგომარეობაა და არა ბინძური კანის ან ცუდი მოვლის ნიშანი.

გამონაყარი სახეზე: რა შეიძლება იყოს მიზეზი

სახეზე გამონაყარი ყველაზე ხშირად სწორედ აკნეა, მაგრამ მსგავსად გამოიყურება სხვა მდგომარეობებიც: როზაცეა, პერიორალური დერმატიტი, რეაქცია კოსმეტიკაზე, ფოლიკულიტი. ფოტოს ან აღწერის მიხედვით მათი გარჩევა შეუძლებელია, მკურნალობაც განსხვავებულია. ამიტომ თუ სახლის მოვლა არ ეხმარება, უმჯობესია დერმატოლოგს აჩვენოთ კანი. სხვა გამონაყარზე იხილეთ გამონაყარი, კონტაქტურ რეაქციებზე — დერმატიტი.

აკნე მოზარდებში

მოზარდობის ასაკში აკნე ჰორმონალურ ცვლილებებს უკავშირდება და ბევრში წლებთან ერთად გადის. მაგრამ იმის ლოდინი, რომ თავისით გაივლის, აუცილებელი არ არის: ადრეული მოვლა და შერჩეული მკურნალობა ნაწიბურებისა და გარეგნობაზე შფოთვის რისკს ამცირებს. თუ გამონაყარი ფართოა, მტკივნეულია ან კვალს ტოვებს, მოზარდი აჩვენეთ დერმატოლოგს.

აკნე ზრდასრულებსა და ქალებში

აკნე 25–30 წლის შემდეგაც ჩნდება, უფრო ხშირად ქალებში. მასზე ახდენს გავლენას ჰორმონების რყევა ციკლის განმავლობაში, ორსულობა, მენოპაუზა და პოლიკისტოზური საკვერცხეების სინდრომი. თუ აკნეს არარეგულარული მენსტრუაცია, სახესა და სხეულზე ზედმეტი თმიანობა ან თმის ცვენა ახლავს, ღირს გინეკოლოგ-ენდოკრინოლოგთან ან ენდოკრინოლოგთან მისვლა: შესაძლოა მიზეზი ჰორმონებშია. ციკლზე იხილეთ მენსტრუაციული ციკლის დარღვევა, თმაზე — თმის ცვენა. აკნეს ზოგიერთი წამალი ორსულობის დროს არ გამოიყენება, ამიტომ ექიმს აცნობეთ, თუ ორსულად ხართ ან ორსულობას გეგმავთ.

აკნე ზურგსა და გულმკერდზე

ზურგსა და გულმკერდზე აკნე ხშირია. ეხმარება თავისუფალი, სუნთქვადი ქსოვილის ტანსაცმელი, ვარჯიშის შემდეგ შხაპი და ტანისთვის არადამაღიზიანებელი საშუალებები. თუ ზურგზე გამონაყარი ფართოა და მტკივნეულია, გასინჯვაა საჭირო: შესაძლოა სახეზე აკნეზე უფრო სერიოზული მკურნალობა დაგჭირდეთ.

შეიძლება თუ არა გამონაყარის გამოწურვა და რა უნდა ვიცოდეთ კვებაზე

ბუშტუკებს ნუ გამოწურავთ და ნუ ექექებით: ასე ანთება და მდგრადი ნაწიბურები უფრო მარტივად ჩნდება. აგრესიული სკრაბირება კანს აღიზიანებს და აკნეს ამძაფრებს. ბინძურება აკნეს არ იწვევს, შოკოლადისა და ცხიმიანი საკვების გავლენა კი უმეტეს ადამიანში სუსტია. სტრესი აკნეს თავად არ იწვევს, მაგრამ შეიძლება გააძლიეროს.

რა შეიძლება გაკეთდეს ექიმთან ვიზიტამდე

• დღეში ორჯერ დაიბანეთ სახე რბილი საშუალებით და ღამით მაკიაჟი მოიცილეთ.
• აირჩიეთ კოსმეტიკა წარწერით «არაკომედოგენური» და კანზე ძალიან ცხიმიანი საშუალებები ნუ წაისვამთ.
• კანს ნუ დაიხეხავთ ღრუბლით ან სკრაბებით და გამონაყარს ნუ გამოწურავთ და ნუ ექექებით.
• კანზე ერთდროულად რამდენიმე ახალი საშუალება ნუ გამოსცადეთ: ძნელდება იმის გარკვევა, რა ეხმარება და რა აღიზიანებს.
• აფთიაქში ჰკითხეთ ურეცეპტო საშუალებებზე (მაგალითად, ბენზოილის პეროქსიდით ან სალიცილის მჟავით) და ინსტრუქცია დაიცავით.
• თუ სახლის მოვლა რამდენიმე კვირაში არ ეხმარება, მიმართეთ ექიმს და მკურნალობას თავად ნუ გაამწვავებთ.

როგორ მკურნალობს ექიმი აკნეს

ექიმი ათვალიერებს კანს, აფასებს სიმძიმეს, გეკითხებათ ციკლზე, წამლებზე, მემკვიდრეობასა და მოვლაზე, ჰორმონალურ მიზეზზე ეჭვისას კი ანალიზები შეიძლება დანიშნოს. მკურნალობა სიმძიმეზეა დამოკიდებული: კანზე წასასმელი საშუალებები (მაგალითად, რეტინოიდები ან ანტიბაქტერიული), ანტიბიოტიკების კურსი ტაბლეტებით, ქალებისთვის ჰორმონალური პრეპარატები, მძიმე აკნეს დროს კი პრეპარატები, რომლებსაც მხოლოდ ექიმი ნიშნავს. ეფექტი ჩვეულებრივ არა მაშინვე, არამედ კვირების შემდეგ ჩანს, ამიტომ მნიშვნელოვანია მკურნალობა ვადაზე ადრე არ შეწყვიტოთ და განმეორებით ვიზიტებზე მიხვიდეთ.