ადამიანის პაპილომავირუსი (HPV) ხშირად გვხვდება და უმეტეს შემთხვევაში სიმპტომებს არ იწვევს. ადამიანების უმრავლესობის ორგანიზმი ინფექციას თავად უმკლავდება, თუმცა ვირუსის ზოგიერთი ტიპი შეიძლება შენარჩუნდეს და დროთა განმავლობაში კიბოსწინარე ცვლილებები ან კიბო გამოიწვიოს. ვაქცინა ამცირებს მაღალი რისკის HPV ტიპებით ახალი ინფექციის განვითარების რისკს.
საქართველოში მოქმედებს HPV-ის საწინააღმდეგო ვაქცინაციის სახელმწიფო პროგრამა ბავშვებისა და ზრდასრულებისთვის. ასაკობრივი ზღვარი და დოზების რაოდენობა განსხვავდება. ქვემოთ მოცემული პირობები ეფუძნება დაავადებათა კონტროლისა და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ეროვნული ცენტრის (NCDC) გამოქვეყნებულ ინფორმაციას.
ვის ეკუთვნის უფასო ვაქცინაცია
სახელმწიფო სრულად აფინანსებს ვაქცინაციას:
10-დან 45 წლის ჩათვლით გოგოებისა და ქალებისთვის;
10-დან 26 წლის ჩათვლით ბიჭებისა და კაცებისთვის.
10, 11 და 12 წლის ბავშვები ეროვნული პროფილაქტიკური აცრების კალენდრის ფარგლებში იცრებიან იმ სამედიცინო დაწესებულებაში, სადაც რეგისტრირებულები არიან. ვიზიტს, ექიმის კონსულტაციასა და ვაქცინაციას სახელმწიფო აფინანსებს.
13–45 წლის ქალებსა და 13–26 წლის კაცებს შეუძლიათ მიმართონ HPV ვაქცინაციის მომსახურების ნებისმიერ რეგისტრირებულ მიმწოდებელს. NCDC-ის ინფორმაციით, ამ ჯგუფებისთვის ვიზიტი, ექიმის კონსულტაცია და ვაქცინაცია უფასოა.
თუ პროგრამის ზედა ასაკობრივ ზღვართან ახლოს ხართ, წინასწარ გაარკვიეთ კურსის დასრულების წესი. პირველი დოზის მიღების ასაკი დოზების რაოდენობას განსაზღვრავს, სრული კურსი კი რამდენიმე თვეს მოიცავს.
ვაქცინაციის სქემა ასაკზეა დამოკიდებული
15 წლამდე
15 წლამდე ასაკში ვაქცინაციის დაწყებისას საჭიროა ორი დოზა. მათ შორის მინიმალური ინტერვალია 6 თვე.
15 წლიდან
15 წლიდან გამოიყენება სამდოზიანი სქემა:
პირველი დოზა შერჩეულ დღეს;
მეორე დოზა 2 თვის შემდეგ;
მესამე დოზა პირველი დოზიდან 6 თვის შემდეგ.
პირველ და მეორე დოზებს შორის მინიმალური ინტერვალი 1 თვეა, ხოლო მეორე და მესამე დოზებს შორის სულ მცირე 3 თვე უნდა გავიდეს. NCDC ამ ინტერვალებს უთითებს 15–45 წლის ქალებისა და 15–26 წლის კაცებისთვის.
თუ დაგეგმილი ვიზიტი გამოტოვეთ, ახალი თარიღი თავად არ განსაზღვროთ. დაუკავშირდით სამედიცინო დაწესებულებას, რათა სპეციალისტმა უკვე მიღებული დოზები გადაამოწმოს და გრაფიკი შეასწოროს.
რისგან იცავს ვაქცინა
HPV დაახლოებით 200 ცნობილ ვირუსს აერთიანებს. ზოგიერთი ტიპი დაკავშირებულია საშვილოსნოს ყელის, ვულვის, საშოს, ანალური არხის, პენისისა და პირხახის კიბოსთან. ვაქცინა ხელს უწყობს მის შემადგენლობაში შემავალი HPV ტიპებით გამოწვეული ახალი ინფექციების თავიდან აცილებას.
ვაქცინა არც ცოცხალ ვირუსს შეიცავს და არც ვირუსულ დნმ-ს, ამიტომ აცრით HPV ინფექცია ვერ განვითარდება. ვაქცინა არ მკურნალობს უკვე არსებულ ინფექციას და არ აქრობს ვაქცინაციამდე წარმოქმნილ ცვლილებებს.
ვაქცინაციისთვის საუკეთესო დრო ვირუსთან შესაძლო კონტაქტამდეა. პროგრამის ასაკობრივ ჯგუფში მყოფ ზრდასრულებსაც შეიძლება ჰქონდეთ სარგებელი: HPV-ის ერთ ტიპთან კონტაქტი არ ნიშნავს, რომ ადამიანს ვაქცინაში შემავალ ყველა ტიპთან ჰქონდა შეხება.
რა არის ცნობილი უსაფრთხოების შესახებ
ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაცია (WHO) HPV ვაქცინების უსაფრთხოების შესახებ დაგროვილ მონაცემებს დამაიმედებლად აფასებს. ხშირად აღწერილ რეაქციებს შორისაა ტკივილი ინექციის ადგილას და კუნთების ტკივილი. ინექციის შემდეგ შესაძლებელია ალერგიული რეაქცია, თავბრუსხვევა ან გონების დაკარგვა.
ვაქცინაციის შემდეგ მოზარდებს ურჩევენ, დაახლოებით 15 წუთის განმავლობაში სამედიცინო პერსონალის მეთვალყურეობის ქვეშ დარჩნენ. ეს თავბრუსხვევის ან გონების დაკარგვის შემთხვევაში ტრავმის რისკს ამცირებს.
ვაქცინაციამდე აცნობეთ ექიმს წინა დოზაზე ან ვაქცინის კომპონენტზე მძიმე ალერგიული რეაქციის, მიმდინარე ჯანმრთელობის მდგომარეობისა და ადრე მიღებული დოზების შესახებ. ინდივიდუალურ უკუჩვენებებსა და აცრის გადადების საკითხს ექიმი კონსულტაციის დროს აფასებს.
ვაქცინაცია სკრინინგს არ ცვლის
HPV ვაქცინაციასა და საშვილოსნოს ყელის კიბოს სკრინინგს განსხვავებული დანიშნულება აქვს. ვაქცინა მის შემადგენლობაში შემავალი HPV ტიპებით ახალ ინფექციებს უშლის ხელს, სკრინინგი კი საშვილოსნოს ყელის უჯრედების ცვლილებებს სიმპტომების გამოვლენამდე პოულობს.
ვაქცინაციის სრული კურსის შემდეგაც ქალებმა სკრინინგი მოქმედი პროგრამისა და ექიმის რეკომენდაციის მიხედვით უნდა გაიარონ.
როგორ მოვემზადოთ ვიზიტისთვის 2026 წელს
2026 წლის 15 იანვარს NCDC-მ გამოაქვეყნა HPV ვაქცინაციის განმახორციელებელი რეგისტრირებული დაწესებულებების ოფიციალური სია. სიაში ყოფნა ადასტურებს, რომ მიმწოდებელი რეგისტრირებულია, თუმცა ვაქცინის მარაგი და სამუშაო გრაფიკი შეიძლება შეიცვალოს.
ვიზიტამდე დაუკავშირდით დაწესებულებას და გაარკვიეთ:
არის თუ არა ვაქცინა მარაგში;
საჭიროა თუ არა წინასწარი ჩაწერა;
რომელი დოკუმენტები უნდა წაიღოთ;
სად დაფიქსირდება მიღებული დოზა;
როდის დაინიშნება შემდეგი ვიზიტი.
თუ კურსი უკვე დაწყებული გაქვთ, თან იქონიეთ დოკუმენტი წინა დოზების თარიღებითა და ვაქცინის დასახელებით.
ოფიციალური წყაროები
შემდეგი ნაბიჯი
დაიწყეთ NCDC-ის ოფიციალური სიით და დაუკავშირდით არჩეულ დაწესებულებას. თუ ვაქცინაციამდე სამედიცინო კონსულტაცია გჭირდებათ, BigMed-ზე შეგიძლიათ ნახოთ პედიატრები ბავშვებისთვის და თერაპევტები ან ოჯახის ექიმები ზრდასრულებისთვის. ქალებს ასევე შეუძლიათ გინეკოლოგთან კონსულტაცია. პროფილი ექიმის სპეციალობას ადასტურებს, მაგრამ არ ნიშნავს, რომ ეს ექიმი ან კლინიკა HPV-ის ვაქცინაციას ატარებს.
ხშირად დასმული კითხვები
ვის შეუძლია საქართველოში HPV-ზე უფასოდ აცრა?
რამდენი დოზა სჭირდება 15 წლამდე ბავშვს?
რომელი სქემა გამოიყენება 15 წლიდან?
მკურნალობს თუ არა ვაქცინა უკვე არსებულ HPV ინფექციას?
საჭიროა თუ არა სკრინინგი ვაქცინაციის შემდეგ?
მედიცინა საქართველოში — გასაგებ ენაზე
ვწერთ ექიმებზე, მკურნალობის ფასებსა და ჯანმრთელობის დაზღვევაზე საქართველოში.