# მე-2 ტიპის შაქრიანი დიაბეტი: სიმპტომები, ანალიზები და მკურნალობა

> მე-2 ტიპის დიაბეტი ხშირად წლების განმავლობაში უსიმპტომოდ მიმდინარეობს. რომელი ანალიზები ავლენს მას, როგორ მკურნალობენ, რას მოიცავს „დიაბეტის მართვის“ პროგრამა და როდის არის საჭირო სასწრაფო დახმარება.

მე-2 ტიპის შაქრიანი დიაბეტი ქრონიკული დაავადებაა, რომლის დროსაც ორგანიზმი საკუთარ ინსულინს ცუდად იყენებს და სისხლში შაქარი (გლუკოზა) ნორმაზე მაღლა რჩება. ეს დიაბეტის ყველაზე გავრცელებული ტიპია. დიაბეტის საერთაშორისო ფედერაციის (IDF) მონაცემებით, 2025 წელს მსოფლიოში დიაბეტი 589 მილიონ ზრდასრულს ჰქონდა და მათგან დაახლოებით 252 მილიონმა დიაგნოზის შესახებ ჯერ არ იცოდა. მიზეზი ისაა, რომ მე-2 ტიპის დიაბეტი შეიძლება დიდხანს არაფრით გამოვლინდეს.

## რატომ ვითარდება მე-2 ტიპის დიაბეტი

ამ დაავადების დროს ორგანიზმი ვეღარ იყენებს ეფექტიანად ინსულინს — ჰორმონს, რომელიც გლუკოზას უჯრედებში მოხვედრაში ეხმარება. რისკი უფრო მაღალია, თუ:

- გაქვთ ჭარბი წონა ან [სიმსუქნე](https://bigmed.ge/diseases/obesity), განსაკუთრებით მუცელზე დაგროვებული ცხიმით;
- ცოტას მოძრაობთ;
- დიაბეტი აქვს მშობელს, დას ან ძმას;
- გაქვთ მაღალი არტერიული წნევა, ქოლესტერინის დარღვევა ან გულის დაავადება;
- ორსულობისას გესტაციური დიაბეტი გქონდათ;
- გაქვთ პოლიკისტოზური საკვერცხეების სინდრომი.

## მე-2 ტიპის დიაბეტის სიმპტომები

- ძლიერი წყურვილი;
- ხშირი შარდვა;
- [სისუსტე და დაღლილობა](https://bigmed.ge/symptoms/fatigue);
- [მხედველობის გაუარესება](https://bigmed.ge/symptoms/blurred-vision), ბუნდოვანი ხედვა;
- წონის კლება უხილავი მიზეზის გარეშე;
- ჭრილობებისა და ნაკაწრების ნელი შეხორცება;
- სასქესო ორგანოების მიდამოში ქავილი, განმეორებითი კანდიდოზი.

ბევრს სიმპტომები საერთოდ არ აქვს, ან ისინი იმდენად ნელა მატულობს, რომ ადამიანი მათ ეჩვევა. ამიტომ დიაბეტს ხშირად შემთხვევით აღმოაჩენენ: სისხლის ანალიზით ან უკვე გართულებების გამო.

## ანალიზები: როგორ ადგენენ დიაბეტის დიაგნოზს

დიაგნოზს მხოლოდ სისხლის ლაბორატორიული ანალიზებით ადგენენ. ამერიკის დიაბეტის ასოციაციის (ADA) 2026 წლის სტანდარტების მიხედვით, დიაბეტზე საუბრობენ, თუ:

- გლიკოჰემოგლობინი (HbA1c) 6,5% ან მეტია: ის სისხლში შაქრის საშუალო დონეს დაახლოებით ბოლო სამი თვის განმავლობაში ასახავს;
- უზმოზე გლუკოზა (ბოლო ჭამიდან სულ მცირე 8 საათის შემდეგ) 7,0 მმოლ/ლ ან მეტია;
- გლუკოზისადმი ტოლერანტობის ტესტის დაწყებიდან 2 საათის შემდეგ გლუკოზა 11,1 მმოლ/ლ ან მეტია;
- ნებისმიერ დროს გაზომილი გლუკოზა 11,1 მმოლ/ლ ან მეტია და ამას დამახასიათებელი სიმპტომები ახლავს.

თუ აშკარა სიმპტომები არ არის, შედეგს განმეორებითი ანალიზით ადასტურებენ. შუალედურ მაჩვენებლებს (HbA1c 5,7–6,4% ან უზმოზე გლუკოზა 5,6–6,9 მმოლ/ლ) პრედიაბეტს უწოდებენ: რისკი მაღალია, მაგრამ ბევრი რამის შეცვლა ჯერ კიდევ შესაძლებელია.

ADA ურჩევს, რომ ყველა ზრდასრულმა სისხლში შაქარი არაუგვიანეს 35 წლის ასაკში შეიმოწმოს, ჭარბი წონის მქონე ადამიანებმა კი, რომლებსაც ზემოთ ჩამოთვლილი რისკფაქტორებიდან ერთი მაინც აქვთ, — უფრო ადრე. ნორმალური შედეგის შემთხვევაში ანალიზს სულ მცირე სამ წელიწადში ერთხელ იმეორებენ, პრედიაბეტის დროს კი — ყოველწლიურად.

## რით არის საშიში მე-2 ტიპის დიაბეტი

წლების განმავლობაში მომატებული შაქარი სისხლძარღვებსა და ნერვებს აზიანებს. WHO დიაბეტს სიბრმავის, თირკმლის უკმარისობის, ინფარქტის, ინსულტისა და ქვედა კიდურების ამპუტაციის ერთ-ერთ მიზეზად ასახელებს. ყველაზე ხშირად ზიანდება:

- თვალები: [დიაბეტური რეტინოპათია](https://bigmed.ge/blog/diabetic-retinopathy);
- თირკმელები;
- ფეხების ნერვები და სისხლძარღვები: მგრძნობელობა ქვეითდება, ტერფებზე წყლულები ჩნდება;
- გული და თავის ტვინის სისხლძარღვები.

რეგულარული შემოწმებები გართულებების ადრეულ ეტაპზე აღმოჩენაში ეხმარება, როცა მათი მკურნალობა უფრო ადვილია.

## როგორ მკურნალობენ მე-2 ტიპის დიაბეტს

მკურნალობას ექიმი არჩევს და დროთა განმავლობაში ცვლის. საფუძველი ცხოვრების წესია: კვება ნაკლები შაქრითა და ნაჯერი ცხიმებით, კვირაში სულ მცირე 150 წუთი ზომიერი ფიზიკური აქტივობა და მოწევაზე უარის თქმა (WHO). ჭარბი წონის შემთხვევაში მისი კლება მკურნალობის ერთ-ერთი მთავარი მიზანია (ADA და EASD). ზოგიერთ ადამიანში წონის მნიშვნელოვანი კლება რემისიას იწვევს: შაქარი მედიკამენტების გარეშეც ნორმაში რჩება, თუმცა ექიმის მეთვალყურეობა მაინც საჭიროა.

უმეტესობას მედიკამენტებიც სჭირდება. WHO მათ შორის ასახელებს მეტფორმინს, სულფონილშარდოვანას პრეპარატებს, SGLT-2 ინჰიბიტორებსა და ინსულინს; იყენებენ GLP-1 ჯგუფის პრეპარატებსაც. ზოგიერთი მათგანი დამატებით გულსა და თირკმელებს იცავს. რომელი წამალი და რა დოზით მიიღოთ, ექიმი წყვეტს; მათი თვითნებურად შეცვლა ან შეწყვეტა არ შეიძლება. GLP-1 ჯგუფის პრეპარატები წონის დასაკლებადაც გამოიყენება, დაწვრილებით მათ შესახებ სტატიაში [„წონის დასაკლები პრეპარატები“](https://bigmed.ge/blog/weight-loss-medications-georgia).

შაქრის გარდა ექიმი წნევასა და ქოლესტერინს აკონტროლებს და რეგულარულად ამოწმებს თვალებს, თირკმელებსა და ტერფებს.

## „დიაბეტის მართვის“ სახელმწიფო პროგრამა

საქართველოში მოქმედებს სახელმწიფო პროგრამა „დიაბეტის მართვა“ (საქართველოს მთავრობის 2025 წლის 31 დეკემბრის №655 დადგენილება, დანართი №13). 2026 წელს ის მოიცავს:

- შაქრიანი დიაბეტის მქონე 18 წლის და უფროსი ასაკის პაციენტების უზრუნველყოფას ინსულინითა და მისი ანალოგებით, უსასყიდლოდ, პროგრამის ასიგნებების ფარგლებში. ეს კომპონენტი ვრცელდება საქართველოს მოქალაქეებზე, საქართველოში მუდმივად მცხოვრებ პირებსა და ოკუპირებულ ტერიტორიებზე მცხოვრებ მოსახლეობაზე;
- წელიწადში ერთხელ ენდოკრინოლოგის მეთვალყურეობას მკურნალობის კორექციისთვის ანალიზებით (გლუკოზა, გლიკოჰემოგლობინი, კრეატინინი, შარდის ანალიზები, ეკგ და სხვ.) და, ენდოკრინოლოგის დანიშნულებით, ნევროპათოლოგის, კარდიოლოგის, ოფთალმოლოგისა და ანგიოლოგის კონსულტაციებს. სახელმწიფო ფარავს ღირებულების 70%-ს ინსულინმომხმარებელი პაციენტებისთვის და 50%-ს მათთვის, ვინც ინსულინს არ იღებს; დანარჩენს პაციენტი იხდის;
- ვინც ინსულინს არ იღებს, მას ამ კომპონენტში ჩასართავად შეიძლება დასჭირდეს იმ ოჯახის ექიმის მიერ გაცემული ფორმა №IV-100/ა, რომელთანაც რეგისტრირებულია.

პროგრამის პირობები ყოველწლიურად იცვლება. როგორ ჩაერთოთ პროგრამაში, დააზუსტეთ ოჯახის ექიმთან ან ენდოკრინოლოგთან.

## როდის დავრეკოთ 112-ზე

ძალიან მაღალი ან ძალიან დაბალი შაქარი გადაუდებელი მდგომარეობაა. დარეკეთ 112-ზე, თუ დიაბეტის მქონე ადამიანს:

- აქვს გულისრევა, ღებინება ან მუცლის ტკივილი;
- გაუხშირდა სუნთქვა ან გულისცემა;
- ძლიერ ეძინება და ფხიზლად ყოფნა უჭირს;
- აქვს დაბნეულობა, უჭირს ყურადღების მოკრება;
- პირიდან ხილის სუნი ასდის;
- გონება დაკარგა ან ჩვეულებრივად არ რეაგირებს.

თუ ინსულინს ან სულფონილშარდოვანას პრეპარატებს (მაგალითად, გლიკლაზიდს) იღებთ, შაქარი შეიძლება ზედმეტად დაეცეს. ეს ჰიპოგლიკემიაა. მისი ნიშნებია კანკალი, ოფლიანობა, შიმშილი, გულისცემის გაძლიერება, თავბრუსხვევა, გაღიზიანებადობა და დაბნეულობა. როგორ მოიქცეთ ჰიპოგლიკემიის დროს, ექიმთან წინასწარ შეათანხმეთ. უგონო მდგომარეობაში მყოფ ადამიანს საჭმელი და სასმელი არ მისცეთ: ის უსაფრთხოდ ვერ გადაყლაპავს. დარეკეთ 112-ზე. ასეთ მდგომარეობაში საჭესთან ნუ დაჯდებით და საავადმყოფოში თავად ნუ წახვალთ.

## რომელ ექიმს მივმართოთ

დიაბეტს [ენდოკრინოლოგი](https://bigmed.ge/doctors/endocrinologist) მკურნალობს. შაქრის შემოწმება და გამოკვლევის დაწყება [თერაპევტთან](https://bigmed.ge/doctors/general-practitioner) ან ოჯახის ექიმთანაც შეიძლება. [დიეტოლოგი](https://bigmed.ge/doctors/dietitian) დაგეხმარებათ ისეთი კვების შედგენაში, რომლის შენარჩუნებაც ადვილი იქნება. თუ დიაბეტმა მხედველობაზე იმოქმედა, საჭიროა [ოფთალმოლოგი](https://bigmed.ge/doctors/ophthalmologist).

## ექიმები

- თამარ შათირიშვილი — ენდოკრინოლოგი: https://bigmed.ge/doctors/tamari-shatirishvili (markdown: https://bigmed.ge/doctors/tamari-shatirishvili.md)
- კარინა — დიეტოლოგი, გასტროენტეროლოგი: https://bigmed.ge/doctors/karina-1 (markdown: https://bigmed.ge/doctors/karina-1.md)

## ხშირად დასმული კითხვები

### რით განსხვავდება მე-2 ტიპის დიაბეტი 1-ლი ტიპის დიაბეტისგან?

1-ლი ტიპის დიაბეტის დროს ორგანიზმი ინსულინს თითქმის ან საერთოდ არ გამოიმუშავებს, ამიტომ ინსულინი მკურნალობის დასაწყისიდანვე საჭიროა. მე-2 ტიპის დროს ინსულინი გამომუშავდება, მაგრამ ორგანიზმი მას ცუდად იყენებს. ეს ტიპი ჭარბ წონას, ნაკლებ მოძრაობასა და მემკვიდრეობას უკავშირდება და მკურნალობას ხშირად ცხოვრების წესის შეცვლითა და ტაბლეტებით იწყებენ.

### სისხლში შაქრის რა დონე ითვლება ნორმად?

ADA-ის კრიტერიუმებით ნორმად ითვლება, თუ უზმოზე გლუკოზა 5,6-ზე ნაკლებია (მმოლ/ლ), ხოლო HbA1c 5,7%-ზე ნაკლები. თუ დიაბეტი უკვე გაქვთ, სამიზნე მაჩვენებლებს ექიმი ინდივიდუალურად ადგენს.

### შეიძლება თუ არა მე-2 ტიპის დიაბეტის განკურნება?

სრულად განკურნებადად მას არ მიიჩნევენ, მაგრამ ზოგიერთ ადამიანში წონის მნიშვნელოვანი კლების შემდეგ რემისია დგება: შაქარი მედიკამენტების გარეშეც ნორმაში რჩება. ამ დროსაც რეგულარული ანალიზები საჭიროა, რადგან შაქარი შეიძლება ისევ მოიმატოს.

### აუცილებლად დამჭირდება ინსულინი?

ყოველთვის არა. ბევრი წლების განმავლობაში ინსულინის გარეშე მკურნალობს: ცხოვრების წესის შეცვლითა და ტაბლეტებით ან სხვა პრეპარატებით. თუ ექიმი ინსულინს გთავაზობთ, ეს ნიშნავს, რომ ასე შაქრის ნორმაში შენარჩუნება უკეთ მოხერხდება, და არა იმას, რომ თქვენ „ვერ გაართვით თავი“.

### შეიძლება თუ არა საქართველოში ინსულინის უფასოდ მიღება?

დიახ. „დიაბეტის მართვის“ სახელმწიფო პროგრამით 2026 წელს შაქრიანი დიაბეტის მქონე ზრდასრულები ინსულინსა და მის ანალოგებს უსასყიდლოდ იღებენ, პროგრამის ასიგნებების ფარგლებში. როგორ ჩაერთოთ, დააზუსტეთ ოჯახის ექიმთან ან ენდოკრინოლოგთან.

## სიმპტომები

- სისუსტე და დაღლილობა: https://bigmed.ge/symptoms/fatigue
- მხედველობის გაუარესება: https://bigmed.ge/symptoms/blurred-vision

---

Canonical: https://bigmed.ge/diseases/type-2-diabetes
Country: Georgia (GE), the country in the South Caucasus
Updated: 2026-10-12T17:10:30+04:00