# წითელა: სიმპტომები, გართულებები და წწყ აცრა

> წითელა ჰაერწვეთოვანი გზით ვრცელდება და გართულებებით არის საშიში, თუმცა წწყ (MMR) ვაქცინის ორი დოზა საიმედოდ იცავს. სიმპტომები, მკურნალობა და აცრა საქართველოში.

წითელა მწვავე ვირუსული ინფექციაა და ჰაერის საშუალებით ვრცელდება. ვირუსი ავადმყოფის ხველისა და ცემინებისას გამოიყოფა და ჰაერში ან ზედაპირებზე ორ საათამდე რჩება, ამიტომ დასაინფიცირებლად ავადმყოფთან ერთ ოთახში ყოფნაც საკმარისია. ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის (ჯანმო) შეფასებით, ერთ ავადმყოფს შეუძლია იმუნიტეტის არმქონე 18 ადამიანამდე დააინფიციროს. ადამიანი გამონაყრის გაჩენამდე დაახლოებით 4 დღით ადრე და მის შემდეგ კიდევ 4 დღის განმავლობაში არის გადამდები, ანუ ხშირად ავადმყოფობის შესახებ არც კი იცის, როცა სხვებს აინფიცირებს.

## წითელას სიმპტომები: როგორ მიმდინარეობს დაავადება

დაინფიცირებიდან პირველ ნიშნებამდე ჩვეულებრივ 7-14 დღე გადის. შემდეგ დაავადება ეტაპობრივად ვითარდება.

- **დასაწყისი (4-7 დღე).** მაღალი სიცხე, ხველა, [სურდო](https://bigmed.ge/symptoms/runny-nose), თვალების სიწითლე და ცრემლდენა, ყელის ტკივილი, მადის დაქვეითება. თვალებს სინათლე სტკივა. ზოგჯერ ლოყის ლორწოვანზე წითელი არშიის მქონე წვრილი თეთრი ლაქები ჩნდება (კოპლიკის ლაქები). ისინი ექიმს გამონაყრამდეც ეხმარება წითელას ამოცნობაში.
- **გამონაყარი.** პირველი ნიშნებიდან 3-5 დღის შემდეგ ჩნდება [გამონაყარი](https://bigmed.ge/symptoms/rash): ჯერ სახეზე და კისრის ზედა ნაწილზე, შემდეგ სამიოდე დღეში ტანსა და კიდურებზე ეშვება. ლაქები მსხვილია, შეიძლება შეერწყას ერთმანეთს და სუსტად ქავის.
- **გამოჯანმრთელება.** სიცხე ეცემა, გამონაყარი ქრება, კანი ზოგჯერ აქერცლება და მუქი ლაქები რჩება, რომლებიც თავისთავად გაივლის.

აცრილ ადამიანებში წითელა ზოგჯერ უფრო მსუბუქად და არატიპურად მიმდინარეობს: გამონაყარი ფერმკრთალია, სიცხე უფრო დაბალია. თუ ავადმყოფთან კონტაქტი გქონდათ, ექიმს მაინც აჩვენეთ.

## რით არის წითელა საშიში

ბევრი ადამიანი შედეგების გარეშე გამოჯანმრთელდება, თუმცა გართულებები ხშირია. ყველაზე ხშირია შუა ყურის ანთება და პნევმონია. უფრო იშვიათად ზიანდება თავის ტვინი: დაავადებათა კონტროლისა და პრევენციის ცენტრების (CDC, აშშ) მონაცემებით, ენცეფალიტი წითელით დაავადებულ 1000 ადამიანიდან დაახლოებით ერთს უვითარდება. წითელამ შეიძლება მძიმე დიარეა და თვალის დაზიანება გამოიწვიოს, მათ შორის მხედველობის დაკარგვაც. დაავადებას ყველაზე მძიმედ იტანენ 5 წლამდე ბავშვები, 30 წელზე უფროსი ასაკის მოზრდილები, დასუსტებული იმუნიტეტის მქონე ადამიანები და ორსული ქალები: მათ შემთხვევაში იზრდება მუცლის მოშლისა და ნაადრევი მშობიარობის რისკი.

ვირუსი იმუნური სისტემის „მეხსიერების“ ნაწილსაც აზიანებს, ამიტომ წითელას შემდეგ გარკვეული დროით ორგანიზმი სხვა ინფექციებს უფრო ძნელად უმკლავდება.

## როგორ სვამენ დიაგნოზს და მკურნალობენ წითელას

დიაგნოზს ექიმი სვამს დაავადების სურათისა და ავადმყოფთან კონტაქტის მიხედვით, დასადასტურებლად კი ლაბორატორიული ანალიზი ტარდება: ვირუსის საწინააღმდეგო ანტისხეულებს ან თვით ვირუსს (PCR) ეძებენ. წითელას სპეციფიკური ანტივირუსული პრეპარატი არ არსებობს. მკურნალობა მხარდამჭერია: წოლითი რეჟიმი, ბევრი სითხე, სიცხის დაწევა, სუნთქვაზე დაკვირვება. ჯანმოს რეკომენდაციით, A ვიტამინი წითელაზე ეჭვის შემთხვევაში 5 წლამდე ყველა ბავშვს ეძლევა, მაგრამ მას მხოლოდ ექიმი ნიშნავს. ანტიბიოტიკი ვირუსზე არ მოქმედებს და მხოლოდ ბაქტერიული გართულებების დროს გამოიყენება. ავადმყოფი გამონაყრის გაჩენის შემდეგ დაახლოებით 4 დღე სახლში უნდა დარჩეს და საბავშვო ბაღში, სკოლასა თუ სამსახურში არ უნდა წავიდეს.

## წითელას აცრა საქართველოში

ერთადერთი საიმედო დაცვა ვაქცინაა. საქართველოში წითელას საწინააღმდეგო აცრა პროფილაქტიკური აცრების ეროვნულ კალენდარშია და კომბინირებული წწყ (MMR) ვაქცინით ტარდება, რომელიც წითელას, წითურასა და ყბაყურას ერთდროულად მოიცავს. კურსი ორდოზიანია: აცრა 12 თვის და 5 წლის ასაკში კეთდება (მინისტრის №01-60/ნ ბრძანება, 2023 წლის 13 ივლისის რედაქცია). აუცრელი ბავშვები და მოზარდები წწყ ვაქცინის 2 დოზით იცრებიან, დოზებს შორის მინიმალური ინტერვალი 4 კვირაა.

საქართველოს კლინიკებში ხელმისაწვდომია, სხვა პრეპარატებთან ერთად, MMR (Serum Institute of India) და Priorix (GSK). აცრის ფასები საქართველოს კლინიკებში ამავე გვერდზე ქვემოთ არის მოცემული. 18 წლამდე ბავშვებს კალენდრის აცრები სახელმწიფო პროგრამით უფასოდ უტარდებათ — პოლიკლინიკაში ან ოჯახის ექიმთან, სადაც ბავშვი რეგისტრირებულია.

ვაქცინა ცოცხალია, ამიტომ ორსულობისას და მძიმე იმუნოდეფიციტის დროს არ კეთდება, ვაქცინის კომპონენტზე ალერგიის შემთხვევაში კი აცრის საკითხს ექიმი წყვეტს. თუ ორსულობას გეგმავთ და დარწმუნებული არ ხართ, რომ წითელასა და წითურას წინააღმდეგ აცრილი ხართ, ექიმს წინასწარ, ჩასახვამდე გაესაუბრეთ. მოზრდილებმა, რომლებსაც აცრის დოკუმენტი არ აქვთ და წითელა არ გადაუტანიათ, თერაპევტს ან ინფექციონისტს მიმართონ: ის განსაზღვრავს, რამდენი დოზაა საჭირო.

## რა უნდა გააკეთოთ წითელით დაავადებულთან კონტაქტის შემდეგ

კონტაქტის შესახებ ექიმს რაც შეიძლება ადრე შეატყობინეთ, სიმპტომების გაჩენამდე: კონტაქტიდან პირველ დღეებში აუცრელი ადამიანის დაცვა ზოგჯერ შესაძლებელია. კლინიკაში ან ოჯახის ექიმთან წასვლამდე წინასწარ დარეკეთ და თქვით, რომ წითელაზე ეჭვობთ, რათა საერთო რიგში არ დაგსვან და სხვა პაციენტები არ დააინფიციროთ. მომდევნო სამი კვირის განმავლობაში სიცხეს აკონტროლეთ.

## როდის უნდა მიმართოთ ექიმს სასწრაფოდ

- სიცხე 39 გრადუსზე მეტია ან სამ დღეზე მეტხანს არ ეცემა;
- გაგიძნელდათ სუნთქვა, გაქვთ ქოშინი ან მკერდის ტკივილი;
- ძლიერი თავის ტკივილი, ძილიანობა, კრუნჩხვა ან ცნობიერების არევა;
- ბავშვი სითხეზე უარს ამბობს, იშვიათად შარდავს ან უჩვეულოდ მოდუნებულია;
- ორსულს წითელით დაავადებულთან კონტაქტი ჰქონდა.

მძიმე მდგომარეობისას გამოიძახეთ სასწრაფო დახმარება ნომერზე 112.

## ვაქცინაცია

- MMR · უფასოა · უფასოა სახელმწიფო პროგრამით, ვიზიტი 150 GEL · ფასი 05.10.2026-ის მდგომარეობით — Genova clinic: https://bigmed.ge/clinics/genova-clinic
- MMR · 360 GEL (კურსი 720 GEL) · უფასოა სახელმწიფო პროგრამით · ფასი 08.10.2026-ის მდგომარეობით — რჩეული მედიკალ: https://bigmed.ge/clinics/rcheuli-medical
- Priorix · 360 GEL (კურსი 720 GEL) · შეკვეთით · ფასი 08.10.2026-ის მდგომარეობით — რჩეული მედიკალ: https://bigmed.ge/clinics/rcheuli-medical

## ექიმები

- გიორგი ბაშელეიშვილი — პედიატრი, თერაპევტი: https://bigmed.ge/doctors/giorgi-basheleishvili (markdown: https://bigmed.ge/doctors/giorgi-basheleishvili.md)
- სალომე ახვლედიანი — პედიატრი: https://bigmed.ge/doctors/salome-ahvlediani (markdown: https://bigmed.ge/doctors/salome-ahvlediani.md)
- ხათუნა ლოლაძე — პედიატრი: https://bigmed.ge/doctors/khatuna-loladze (markdown: https://bigmed.ge/doctors/khatuna-loladze.md)
- მარგარიტა ზახარევიჩ — პედიატრი, ჰემატოლოგი: https://bigmed.ge/doctors/margarita-zaharevic (markdown: https://bigmed.ge/doctors/margarita-zaharevic.md)
- დმიტრი სემინი — პედიატრი: https://bigmed.ge/doctors/dimitri-siomin (markdown: https://bigmed.ge/doctors/dimitri-siomin.md)

## ხშირად დასმული კითხვები

### შეიძლება თუ არა წითელით ორჯერ დაავადება?

წითელას გადატანის შემდეგ იმუნიტეტი, როგორც წესი, მთელი სიცოცხლის განმავლობაში რჩება და განმეორებითი შემთხვევები ძალიან იშვიათია. აცრილი ადამიანი მეორე დოზის გარეშე ნაკლებად არის დაცული, ამიტომ ორივე დოზაა საჭირო.

### სჭირდება თუ არა აცრა მოზრდილს?

თუ ბავშვობაში წითელა არ გადაგიტანიათ და ვაქცინის ორი დოზის ჩანაწერი არ გაქვთ, ექიმს ჰკითხეთ. ეს განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია სამედიცინო მუშაკებისთვის, ბავშვებთან მომუშავე ადამიანებისთვის და ორსულობის დამგეგმავებისთვის.

### რით განსხვავდება წითელა წითურასგან?

ორივე დაავადება გამონაყარს იწვევს, მაგრამ წითელა უფრო მძიმედ მიმდინარეობს: მაღალი სიცხე, ხველა და თვალის გამოხატული დაზიანება. წითურა უფრო მსუბუქია, თუმცა ნაყოფისთვის საშიშია. დეტალები იხილეთ გვერდებზე წითურა და ყბაყურა: სამივე დაავადებისგან ერთი ვაქცინა იცავს.

### უსაფრთხოა თუ არა წწყ (MMR) ვაქცინა?

რეაქცია, როგორც წესი, მსუბუქია: ინექციის ადგილას ტკივილი, მცირედ მომატებული ტემპერატურა ან გამონაყარი 1-2 კვირის შემდეგ. სერიოზული ალერგიული რეაქცია იშვიათია. უკუჩვენებებს აცრამდე ექიმი ამოწმებს.

### უფასოა თუ არა აცრა?

18 წლამდე ბავშვებისთვის — დიახ, სახელმწიფო პროგრამით. 2026 წლის იმუნიზაციის სახელმწიფო პროგრამა წითელა-წითურას კომპონენტიან ვაქცინას 18 წელზე უფროს აუცრელ მოზრდილებსა და დაავადებულთან კონტაქტში მყოფ ადამიანებსაც აწვდის. სად შეგიძლიათ აცრის გაკეთება, პოლიკლინიკაში გეტყვიან.

## დაკავშირებული სტატიები

- ბავშვის აცრები საბავშვო ბაღისთვის საქართველოში: https://bigmed.ge/blog/vaccination-kindergarten-georgia (markdown: https://bigmed.ge/blog/vaccination-kindergarten-georgia.md)
- ბავშვთა ვაქცინაცია საქართველოში 2026 წელს: https://bigmed.ge/blog/childhood-vaccination-in-georgia-in-2026 (markdown: https://bigmed.ge/blog/childhood-vaccination-in-georgia-in-2026.md)

## სიმპტომები

- კანის გამონაყარი: https://bigmed.ge/symptoms/rash
- სურდო: https://bigmed.ge/symptoms/runny-nose
- ტემპერატურა: https://bigmed.ge/symptoms/fever
- თვალის სიწითლე: https://bigmed.ge/symptoms/red-eyes

---

Canonical: https://bigmed.ge/diseases/measles
Country: Georgia (GE), the country in the South Caucasus
Updated: 2026-10-04T14:14:35+04:00