# დიფთერია: სიმპტომები, საფრთხე და აცრა ეროვნული კალენდრით

> დიფთერია ყელისა და სასუნთქი გზების მძიმე ბაქტერიული ინფექციაა, რომლისგანაც აცრა იცავს. გაეცანით ნიშნებს, საშიშროებას და საქართველოში მოქმედ აცრის სქემას, მოზრდილთა რევაქცინაციის ჩათვლით.

## რა არის დიფთერია და როგორ გადადის

დიფთერია ბაქტერიული ინფექციაა, რომელსაც დიფთერიის ჩხირი იწვევს. ბაქტერია ტოქსინს გამოყოფს და სწორედ ეს ტოქსინი ხდის დაავადებას საშიშს: ის აზიანებს გულსა და ნერვებს. ინფექცია ჰაერწვეთოვანი გზით გადადის, როცა ავადმყოფი ახველებს ან ცემინებს. უფრო იშვიათად დაინფიცირება ხდება დაბინძურებული ნივთებით ან კანის წყლულებით, რომლებზეც ბაქტერიაა დასახლებული.

პირველი ნიშნები, როგორც წესი, დაინფიცირებიდან 2-5 დღეში ჩნდება. ავად ბავშვებიც ხდებიან და მოზრდილებიც, თუმცა ყველაზე მძიმედ აცრის გარეშე დარჩენილი 5 წლამდე ასაკის ბავშვები იტანენ.

## დიფთერიის სიმპტომები

დასაწყისში დაავადება ჩვეულებრივ ანგინას ან გაციებას ჰგავს და სწორედ ამიტომ ხშირად გვიან ვლინდება:

- ყელის ტკივილი, განსაკუთრებით ყლაპვისას;
- სიცხე და სისუსტე;
- კისრის ლიმფური კვანძების გადიდება და ტკივილი;
- 2-3 დღის შემდეგ ნუშისებრ ჯირკვლებსა და ხახაზე ჩნდება მკვრივი ნაცრისფერ-თეთრი ნადები, რომელიც ძნელად სცილდება, მოცილების შემდეგ კი ადგილი სისხლმდენი რჩება;
- მძიმე შემთხვევაში კისრის შეშუპება, ხრინწიანობა, „ყეფითი“ ხველა და სუნთქვის გაძნელება.

არსებობს დიფთერიის კანის ფორმაც: ნადებით დაფარული, დიდხანს შეუხორცებელი წყლულები. თუ ყელის ტკივილის ფონზე მკვრივ ნადებს ხედავთ, ნუ დაელოდებით, ვიდრე თავისით გაივლის. ყელის ტკივილი და [ცხვირიდან გამონადენი](https://bigmed.ge/symptoms/runny-nose) ნადების გარეშე უფრო ხშირად ჩვეულებრივი ვირუსული ინფექციაა.

## რატომ არის დიფთერია საშიში

საფრთხეს ტოქსინი ქმნის და ასევე ნადები და შეშუპება, რომელსაც სასუნთქი გზების დახშობა შეუძლია. გართულებებია:

- გულის კუნთის ანთება (მიოკარდიტი) და რიტმის დარღვევა;
- ნერვების დაზიანება: ყლაპვისა და ხმის გაძნელება, მოგვიანებით კი ხელებისა და ფეხების სისუსტე;
- სუნთქვის უკმარისობა ყელში შეშუპებისა და ნადების გამო;
- თირკმლების დაზიანება.

ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის მონაცემებით, აცრის გარეშე დარჩენილთა დაუმკურნალებელი დიფთერია დაახლოებით 30%-ში სიკვდილით მთავრდება. ადრეული მკურნალობა პროგნოზს მკვეთრად აუმჯობესებს.

## დიაგნოსტიკა და მკურნალობა

დიაგნოზს ექიმი გასინჯვითა და ყელისა და ცხვირის ნაცხით ადასტურებს: ნაცხს დიფთერიის ჩხირზე იკვლევენ. მკურნალობა მხოლოდ საავადმყოფოში, ინფექციონისტის მეთვალყურეობით ტარდება. ავადმყოფს უკეთებენ დიფთერიის საწინააღმდეგო შრატს (ანტიტოქსინს), რომელიც ტოქსინს ანეიტრალებს, და ანტიბიოტიკებს, რომლებიც ბაქტერიების გამრავლებას აჩერებს და გადამდებლობას ამცირებს. ყელის გამობანვა და ხალხური საშუალებები არ ეხმარება და მხოლოდ დროს აკარგვინებს. ავადმყოფთან კონტაქტში მყოფ ადამიანებს ექიმმა შეიძლება დაკვირვება და პროფილაქტიკა დაუნიშნოს.

## დიფთერიის საწინააღმდეგო აცრა საქართველოში

დაცვის ერთადერთი საიმედო გზა ვაქცინაციაა. დიფთერიის კომპონენტი რამდენიმე ვაქცინაში შედის და გათვალისწინებულია პროფილაქტიკური აცრების ეროვნული კალენდრით (მინისტრის №01-60/ნ ბრძანება, 2023 წლის 13 ივლისის რედაქცია):

- 2, 3 და 4 თვის ასაკში — ექვსკომპონენტიანი ვაქცინა (ჰექსა), რომელიც დიფთერიის, ყივანახველას, ტეტანუსის, Hib ინფექციის, პოლიომიელიტისა და B ჰეპატიტის საწინააღმდეგოა; კურსი სამდოზიანია, აცრებს შორის მინიმალური ინტერვალი 4 კვირაა;
- 18 თვისა და 5 წლის ასაკში — რევაქცინაცია დიფთერიის, ყივანახველას, ტეტანუსისა და პოლიომიელიტის საწინააღმდეგო ვაქცინით (დყატ/პ);
- 14 წლის ასაკში — ტეტანუსი-დიფთერიის საწინააღმდეგო ვაქცინა (ტდ, Td), შემდეგ კი Td ყოველ მე-10 წელს, 55 წლამდე.

2-დან 13 წლამდე ასაკის არავაქცინირებულ ბავშვს დყატ/პ ვაქცინით სამჯერ აცრიან განსაკუთრებული სქემით. კლინიკებში ხელმისაწვდომი პრეპარატებია Hexaxim, Infanrix hexa, Tetraxim, Adacel, Boostrix, ასევე Td და DT. კლინიკებში აცრის ფასები ამავე გვერდზე, ქვემოთაა მითითებული. 18 წლამდე ბავშვებს ეროვნული კალენდრის აცრები სახელმწიფო პროგრამით უფასოდ უტარდებათ, ხოლო მოზრდილებს გეგმური რევაქცინაციისთვის Td ვაქცინა იმუნიზაციის სახელმწიფო პროგრამით მიეწოდებათ. სად შეგიძლიათ აცრის გაკეთება, თქვენს პოლიკლინიკაში გეტყვიან.

აცრის შემდეგ იმუნიტეტი დროთა განმავლობაში სუსტდება, ამიტომ მოზრდილებს Td-ის განმეორებითი დოზები სჭირდებათ. თუ არ გახსოვთ, როდის გაიკეთეთ ბოლო აცრა, გაიარეთ კონსულტაცია ოჯახის ექიმთან ან პოლიკლინიკაში. ხშირად სქემის გაგრძელებაა შესაძლებელი და თავიდან დაწყება არ არის საჭირო, მაგრამ გადაწყვეტილებას ექიმი იღებს. განსაკუთრებით ღირს აცრის სტატუსის შემოწმება იმ ქვეყნებში გამგზავრებამდე, სადაც დიფთერია ჯერ კიდევ გვხვდება.

## როდის უნდა მიმართოთ ექიმს სასწრაფოდ

- ყელის ტკივილი მკვრივი ნაცრისფერ-თეთრი ნადებით, რომელიც არ იწმინდება;
- კისრის შეშუპება, ხრინწიანობა, „ყეფითი“ ხველა, ხმაურიანი ან გაძნელებული სუნთქვა;
- დიფთერიით ავადმყოფთან კონტაქტი, თუ არ ხართ აცრილი ან თქვენი სტატუსი არ იცით;
- შეუხორცებელი წყლულები კანზე იმ ქვეყნიდან დაბრუნების შემდეგ, სადაც დიფთერია გვხვდება.

სუნთქვის გაძნელებისას გამოიძახეთ სასწრაფო დახმარება — 112.

## ვაქცინაცია

- Adacel · 150 GEL · + ვიზიტი 150 GEL · ფასი 05.10.2026-ის მდგომარეობით — Genova clinic: https://bigmed.ge/clinics/genova-clinic
- Adacel · 165 GEL · ფასი 08.10.2026-ის მდგომარეობით — რჩეული მედიკალ: https://bigmed.ge/clinics/rcheuli-medical
- DT · უფასოა · უფასოა სახელმწიფო პროგრამით, ვიზიტი 150 GEL · ფასი 05.10.2026-ის მდგომარეობით — Genova clinic: https://bigmed.ge/clinics/genova-clinic
- Hexaxim · უფასოა · უფასოა სახელმწიფო პროგრამით, ვიზიტი 150 GEL · ფასი 05.10.2026-ის მდგომარეობით — Genova clinic: https://bigmed.ge/clinics/genova-clinic
- Hexaxim · 330 GEL (კურსი 990 GEL) · უფასოა სახელმწიფო პროგრამით · ფასი 08.10.2026-ის მდგომარეობით — რჩეული მედიკალ: https://bigmed.ge/clinics/rcheuli-medical
- Tetadif · 200 GEL · უფასოა სახელმწიფო პროგრამით · ფასი 08.10.2026-ის მდგომარეობით — რჩეული მედიკალ: https://bigmed.ge/clinics/rcheuli-medical
- Tetraxim · უფასოა · უფასოა სახელმწიფო პროგრამით, ვიზიტი 150 GEL · ფასი 05.10.2026-ის მდგომარეობით — Genova clinic: https://bigmed.ge/clinics/genova-clinic
- Tetraxim · 230 GEL · უფასოა სახელმწიფო პროგრამით · ფასი 08.10.2026-ის მდგომარეობით — რჩეული მედიკალ: https://bigmed.ge/clinics/rcheuli-medical

## ექიმები

- გიორგი ბაშელეიშვილი — პედიატრი, თერაპევტი: https://bigmed.ge/doctors/giorgi-basheleishvili (markdown: https://bigmed.ge/doctors/giorgi-basheleishvili.md)
- სალომე ახვლედიანი — პედიატრი: https://bigmed.ge/doctors/salome-ahvlediani (markdown: https://bigmed.ge/doctors/salome-ahvlediani.md)
- ხათუნა ლოლაძე — პედიატრი: https://bigmed.ge/doctors/khatuna-loladze (markdown: https://bigmed.ge/doctors/khatuna-loladze.md)
- მარგარიტა ზახარევიჩ — პედიატრი, ჰემატოლოგი: https://bigmed.ge/doctors/margarita-zaharevic (markdown: https://bigmed.ge/doctors/margarita-zaharevic.md)
- დმიტრი სემინი — პედიატრი: https://bigmed.ge/doctors/dimitri-siomin (markdown: https://bigmed.ge/doctors/dimitri-siomin.md)

## ხშირად დასმული კითხვები

### შეიძლება თუ არა დიფთერიით დაავადება აცრილ ადამიანს?

შეიძლება, მაგრამ იშვიათად და დაავადება, როგორც წესი, მსუბუქად მიმდინარეობს. ამიტომ მნიშვნელოვანია დროული რევაქცინაცია, მოზრდილებშიც.

### რა სიხშირით სჭირდებათ მოზრდილებს აცრა?

საქართველოს ეროვნული კალენდრის მიხედვით, Td 14 წლის შემდეგ ყოველ მე-10 წელს, 55 წლამდე. თუ ვადა გადაცილებულია, მიმართეთ ექიმს და ის გეტყვით, როგორ გააგრძელოთ სქემა.

### რჩება თუ არა ადამიანი გადამდები გამოჯანმრთელების შემდეგ?

ბაქტერიები გარკვეული დროით შეიძლება დარჩეს ცხვირ-ხახაში, ამიტომ გაწერისა და შემდგომი კონტროლის შესახებ გადაწყვეტილებას ექიმი ლაბორატორიული ანალიზების მიხედვით იღებს.

### თუ დიფთერია გადავიტანე, აცრა მაინც საჭიროა?

დიახ. დაავადების შემდეგ მდგრადი იმუნიტეტი ყოველთვის არ ყალიბდება, ამიტომ ვაქცინაცია მაინც ტარდება.

### დიფთერია და ანგინა ერთი და იგივეა?

არა. დიფთერიის ნადები მკვრივია, ნაცრისფერ-თეთრი და ძნელად იწმინდება, ჩვეულებრივი ანგინისას კი ნადები უფრო ხშირად ფხვიერია ან ჩირქოვანი წერტილებია. განასხვავება მხოლოდ ექიმს შეუძლია.

## დაკავშირებული სტატიები

- ბავშვის აცრები საბავშვო ბაღისთვის საქართველოში: https://bigmed.ge/blog/vaccination-kindergarten-georgia (markdown: https://bigmed.ge/blog/vaccination-kindergarten-georgia.md)
- ბავშვთა ვაქცინაცია საქართველოში 2026 წელს: https://bigmed.ge/blog/childhood-vaccination-in-georgia-in-2026 (markdown: https://bigmed.ge/blog/childhood-vaccination-in-georgia-in-2026.md)

## სიმპტომები

- სურდო: https://bigmed.ge/symptoms/runny-nose
- ყელის ტკივილი: https://bigmed.ge/symptoms/sore-throat

---

Canonical: https://bigmed.ge/diseases/diphtheria
Country: Georgia (GE), the country in the South Caucasus
Updated: 2026-10-04T14:14:35+04:00